201907.14
1

Kredyty frankowe: zawarcie aneksu do umowy kredytowej nie zawsze stanowi odnowienie zobowiązania.

Sąd najwyższy, rozpatrując w dniu 9 maja 2019 r. kasację od orzeczenia Sądu Apelacyjnego, w sprawie dotyczącej żądania zwrotu nadpłaconych rat kredytowych orzekł, że w rozpatrywanej sprawie zawarcie aneksu do umowy kredytowej (zmieniającego m.in. nazwę udzielonego kredytu z kredytu indeksowanego do waluty CHF na kredyt walutowy w walucie CHF), nie stanowiło odnowienia zobowiązania, a przez co zobowiązanie pierwotne istnieje i może być dochodzone przed sądem.

Stanowisko takie jest korzystne dla Frankowiczów, którzy aneksowali swoje umowy kredytowe w taki właśnie sposób, gdyż umożliwia im to skuteczne prowadzenie procesów sądowych przeciwko bankom.

Pomoc frankowiczom

Potrzebujesz pomocy w analizie umowy kredytowej ? Doradztwa na etapie przed sądowym, sądowym i egzekucyjnym ? Napisz do nas !

Czym jest odnowienie zobowiązania i jakie skutki za sobą pociąga ?

Zgodnie z art. 506 § 1 kodeksu cywilnego odnowienie polega na zobowiązaniu się dłużnika, za zgodą wierzyciela do spełnienia innego świadczenie albo nawet tego samego świadczenia, lecz z innej podstawy prawnej. Zobowiązanie takie ma mieć na celu umorzenie pierwotnego zobowiązania. W takiej sytuacji zobowiązanie dotychczasowe wygasa. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia.

Podkreślić natomiast należy, że gdyby strony miały stanowczy zamiar zmiany łączącego je stosunku prawnego, wówczas nawet przy niewielkich zmianach umowy, doszłoby do odnowienia, co pociągałoby za sobą umorzenie pierwotnego zobowiązania.

Zamiar taki powinien jednak wynikać z wyraźnego oświadczenia stron lub w sposób niewątpliwy z okoliczności sprawy, a zmniejszenia lub zwiększenia świadczeń wynikających z tego samego zobowiązania i z tej samej podstawy prawnej nie można uznać za odnowienie, ponieważ nie powodują one umorzenia dawnego zobowiązania i zaciągnięcia nowego (tak wyr. SN z 20 sierpnia 2009 r., II CSK 97/09; zob. też wyr. SN z 9 stycznia 2008 r., II CSK 407/07; wyr. SN z 9 listopada 2006 r., IV CSK 191/06; wyr. SN z 10 marca 2004 r., IV CK 95/03)

Stan faktyczny:

Powodowie zawarli bankiem, na okres 360 miesięcy, umowę kredytu hipotecznego na kwotę 450.000 zł indeksowanego kursem CHF. Uruchomienie kredytu nastąpiło w złotych i jednocześnie, zgodnie z postanowieniami umowy, wypłaconą kwotę przeliczono na CHF na podstawie kursu kupna dewiz obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia. W dniu spłaty raty kredytu miała być ona przeliczana z CHF na złote według kursu sprzedaży ustalanego przez stronę pozwaną w tabeli kursów. Zasady ustalania kursu wymiany walut określał regulamin.

Strony podpisały aneks do umowy kredytowej datowany na 18 sierpnia 2009 r., w którym dokonały zmiany rodzaju kredytu z indeksowanego do CHF na kredyt walutowy w CHF. Nadto powodowie i strona pozwana złożyli oświadczenie, że na dzień sporządzenia aneksu saldo zadłużenia z tytułu kredytu wynosiło 215.587,73 CHF oraz ustaliły, że dalsza spłata kredytu będzie dokonywana w CHF, przy czym miało to następować w ten sposób, że w dniu zapadalności raty Bank zarachuje na spłatę kredytu środki znajdujące się na prowadzonym w złotych rachunku powodów, stosując do wyliczenia należnej raty wyrażonej w CHF średni kurs NBP z dnia wymagalności raty.

Sąd Okręgowy uznał, że postanowienie regulaminu (§ 12 ust. 7) w zakresie, w którym przewidywało spłatę rat kredytu po kursie sprzedaży dewiz obowiązującym w chwili dokonywania operacji według tabeli kursów Banku, stanowiło niedozwolone postanowienie umowne. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami uznano stworzenie po stronie Banku możliwości wpływania na wysokość uiszczanych przez powodów świadczeń okresowych z tytułu spłaty kredytu.

Sąd Okręgowy uznał jednak przy tym, że nie może być uznane za niedozwolone postanowienie regulaminu (§ 11 ust. 7) odnoszące się do przeliczania kwoty kredytu przy jego wypłacie na rzecz powodów, gdyż dotyczyło ono znanego powodom momentu. W chwili składania dyspozycji powodowie znali kurs waluty stosowany w Banku i godzili się na niego. Zatem nie można – zdaniem Sądu Okręgowego – podzielić założeń, które legły u podstaw dokonanych przez powodów obliczeń.

Sąd Okręgowy przyjął, że wraz z podpisaniem aneksu nie doszło do odnowienia. Powodowie nie zobowiązali się spełnić świadczenia z innej podstawy prawnej ani spełnić innego świadczenia. Strony ustaliły wysokość aktualnego zobowiązania, co spowodowało, że wysokość wcześniejszych spłat kredytu stała się bez znaczenia.

Sąd Okręgowy nie uznał jednak, że zawarty aneks doprowadził do odnowienia zobowiązania.

Innego natomiast zdania był Sąd Apelacyjny, który rozpoznawał apelację powodów. Stwierdził on, że co prawda w umowie głównej istnieją klauzule abuzywne, niemniej jednak treść stosunku prawnego stron jest obecnie regulowana aneksem z września 2009 r. (aneks datowany jest na 18 sierpnia 2009 r.). Na jego mocy strony zmieniły postanowienia należące do elementów przedmiotowo istotnych umowy kredytu: zmieniono rodzaj kredytu (z indeksowanego do CHF na udzielony w tej walucie), określono sumę kredytu w CHF, która również miała być spłacana w tej walucie, ustalono harmonogram spłat, dokonano stosownego wpisu hipoteki w księdze wieczystej, wypełniono nową deklarację wekslową. Z takim stanowiskiem nie zgodził się natomiast Sąd Najwyższy prowadząc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie.

Fot:Fotolia