202010.26
0

Sąd Okręgowy w Warszawie unieważnia umowę kredytu indeksowanego CHF

10 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny orzekł o unieważnieniu w całości umowy kredytowej zawartej przez powodów z bankiem BGŻ BNP Paribas Bank S.A. (dalej Bank Paribas). Powodowie domagali się również przed Sądem od pozwanego banku kwoty 347 541,32 zł  tytułem zwrotu nienależnego świadczenia – rat kapitałowych i odsetkowych wpłaconych na podstawie nieważnej umowy kredytu –  to żądanie jednak zostało przez Sąd oddalone.

Po stwierdzeniu stanu faktycznego, Sąd zważył co następuje: Jedną z przesłanek mających kluczowe znaczenie przy rozważaniu celowości skorzystania z powództwa o ustalenie jest znaczenie, jakie ewentualny wyrok ustalający wywarłby na sytuację prawną zainteresowanych takim rozstrzygnięciem. O występowaniu interesu prawnego świadczy możliwość stanowczego zakończenia na tej drodze sporu, natomiast przeciwko jego istnieniu – możliwość uzyskania pełniejszej ochrony praw na drodze innego powództwa. Mówiąc inaczej, interes prawny zachodzi, jeśli sam skutek, jaki wywołałoby uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewniłoby stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów. Umowa kredytu zawiera postanowienia, które w pierwszej kolejności stanowią naruszenie przepisów bezwzględnie obowiązujących, istoty prawa zobowiązań, a w drugiej kolejności klauzule abuzywne, których wyłączenie z treści stosunku prawnego, powoduje, że umowa kredytowa nie może zostać wykonana. Co istotne, zdaniem Sądu powodowie słusznie nie wnosili powództwa o zapłatę należności, które z uwagi na przesłanki wskazane poniżej i tak nie mogłoby być uwzględnione. Powodowie posiadali w związku z tym interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności całej umowy kredytowej. Wyrok w sprawie o świadczenie nie usunąłby bowiem niepewności dotyczących wszelkich skutków prawnych, jakie wynikałyby lub mogłyby wyniknąć w przyszłości ze stosunku prawnego, którego istnienie strona powodowa zakwestionowała. W ocenie Sądu w realiach niniejszego postępowania tylko powództwo o ustalenie nieważności umowy mogło w sposób definitywny rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną powodów i zapobiec także na przyszłość możliwym sporom, a tym samym w sposób pełny zaspokoić interes prawny strony żądającej ochrony ze strony sądu powszechnego. Co więcej, nawet w sytuacji, w której powodowie sformułowali by powództwo o zapłatę, opierając je na roszczeniu o zwrot już uiszczonych rat spłaty kredytu jako świadczeń nienależnych, uzasadniając to nieważnością umowy kredytu, na podstawie której tych spłat dokonywali, powództwo takie podlegałoby oddaleniu jako niezasadne. Podstawę zwrotu wzbogacenia stanowi bowiem art. 410 § 2 k.c. Jednak § 1 tego artykułu wskazuje, że odpowiednie przepisy poprzedzające, mają zastosowanie również przy nienależnym świadczeniu. W takiej sytuacji nawet wobec uznania umowy za nieważną, istnieje więc wciąż stosunek prawny, który stanowi podstawę dokonanych przesunięć majątkowych jakimi były raty spłacane przez powodów na rzecz pozwanego banku. Stąd też świadczenia pieniężne w walucie polskiej ze strony powodów-kredytobiorców na rzecz pozwanego banku Paribas mają swoją podstawę prawną i nie stanowią nienależnego świadczenia do momentu, w którym nie przekroczyły swoją wysokością kwot, jakie kredytobiorcy wykorzystali jako udostępnione im w ramach wykonania nieważnej umowy kredytu. Okoliczności, wynikające z faktu, iż nieprawidłowe działanie przedsiębiorcy, czyli Banku Paribas sprawiło, że kredytobiorcy byli zobowiązany do nadmiernych świadczeń nie oznacza, że uzasadnione jest aby do takich świadczeń w ogóle nie był zobowiązany. O ile więc nieprawidłowe zachowanie przedsiębiorcy może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności umowy i pozbawienia go spodziewanych zysków (czyli wynagrodzenia z tytułu odsetek), to nie może prowadzić do całkowicie nieuzasadnionego jego zubożenia, które nastąpiłoby, gdyby kredytobiorcy zostali zwolnieni z konieczności spłaty brakującej kwoty kredytu. Wracając do istoty niniejszego postępowania, główną przyczyną, dla której Sąd uznał, że sporna umowa kredytowa jest nieważna jest brak oznaczenia w treści umowy, kwoty udzielonego kredytu. Kwestią wtórną, w tej sytuacji jest natomiast to, iż wobec zastosowania przez pozwanego w umowie postanowień abuzywnych, sporny stosunek prawny uniemożliwia wykonanie zobowiązania. Przedstawiona analiza zapisów umowy jednoznacznie wskazuje, iż w momencie jej zawarcia strony nie ustaliły konkretnej kwoty zobowiązania ani we Franku Szwajcarskim, ani w Polskim Złotym. W każdym bowiem wypadku była ona uzależniona od kursu waluty obowiązującego w dniu uruchomienia kredytu. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że umowa kredytu nie została ważnie zawarta na skutek nieustalenia w niej głównego świadczenia banku – oddanie do dyspozycji kredytobiorców środków pieniężnych. Umowa taka jest niezgodna nie tylko z prawem, ale także z naturą stosunku zobowiązaniowego, pozwalając pozwanemu dowolnie kształtować wysokość swojego zobowiązania i wierzytelności powodów. Ze względu na powyższe Sąd ustalił, że umowa kredytu hipotecznego jest nieważna w całości.