202102.22
0

UOKiK zakazał Votum S.A. stosowania niedozwolonych zapisów w umowach

30 września 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, uznał postanowienia wzorców umów stosowane przez Votum S.A. z siedzibą we Wrocławiu za niedozwolone postanowienia umowne – i zakazał ich wykorzystywania. Mowa o zapisach o treści:

1. „VOTUM gwarantuje, że: (…) powództwo o zapłatę zostanie wytoczone tylko w przypadku zgody obu Stron Umowy, w tym pisemnej zgody Klienta”,

2. „VOTUM w ramach uzyskanego od Klienta wynagrodzenia i w zakresie niezbędnym do wykonania Umowy, pokrywa koszty wskazanego przez siebie: (…) d. adwokata lub radcy prawnego reprezentującego Klienta w postępowaniu przedsądowym, pojednawczym, sądowym oraz egzekucyjnym”.

Spółka Votum S.A. zobowiązała się do zmiany swoich dotychczasowych wzorców umów stosowanych w obrocie z konsumentami, a w odniesieniu do klientów, którzy zawarli umowy zawierające kwestionowane postanowienia, zobowiązała się do niestosowania przytoczonych postanowień które zostały uznane za niedozwolone.

Votum S.A. zajmuje się działalnością polegającą na  świadczeniu na rzecz konsumentów usług związanych z dokonywaniem analizy dostarczonej dokumentacji pod kątem możliwości zgłoszenia roszczeń wobec instytucji udzielających kredytów w walucie obcej, tytułem zwrotu nadpłaconych rat w związku ze stosowanymi przez banki klauzulami indeksacyjnymi, a także tytułem zwrotu uiszczonych przez klientów składek na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, oszacowaniu wysokości potencjalnego roszczenia, pomocy klientom w zgromadzeniu niezbędnej dokumentacji, etc.

W kwestii pierwszego z wymienionych, kwestionowanych zapisów wątpliwości Prezesa UOKiK budził fakt, iż zapis ten mógł powodować znaczne zachwianie równowagi kontraktowej stron umowy. Powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, iż konsumenci z góry uiszczali na rzecz Votum S.A. wynagrodzenie, które swym zakresem obejmowało m.in. etap postępowania sądowego oraz egzekucyjnego. Kwestionowane postanowienie przyznawało spółce Votum S.A.  niczym nieograniczone uprawnienie do jednostronnego wpływania na dalsze losy spraw związanych z dochodzeniem roszczeń, które zostały zlecone przez konsumentów. Konsumenci nie byli przy tym w stanie zweryfikować na jakiej podstawie spółka mogła odmówić wytoczenia powództwa o zapłatę.

W żadnym postanowieniu ww. wzorców umowy nie zostały bowiem opisane przesłanki pozwalające ustalić ewentualne przyczyny braku zgody wystąpienia na drogę sądową. Rodziło to uzasadnione obawy, iż spółka Votum S.A. tylko na podstawie jej wiadomych powodów (np. zaległości konsumenta w regulowaniu należności kredytowych, wypowiedzenie umowy kredytowej przez bank, zbyt niska kwota wierzytelności wynikająca z tytułu nadpłaconych rat kredytowych i inne) mogła nie wytoczyć powództwa o zapłatę. Zawierając ze spółką umowę „kompleksowej obsługi sprawy bankowej” konsumenci mieli słuszne prawo zakładać, iż automatycznie ze zleconą spółce Votum S.A. sprawą dochodzenia na ich rzecz roszczeń wiązało się także wytoczenie powództwa – o ile czynności podjęte na etapie przedsądowym okazały się bezskuteczne.

W przypadku drugiego zapisu z wzorca umowy oferowanego przez Votum S.A., spółka  przyznawała sobie uprawnienie do wyboru radcy prawnego lub adwokata, którzy mieli reprezentować konsumentów w postępowaniu przedsądowym, pojednawczym, sądowym oraz egzekucyjnym. W ocenie Prezesa Urzędu takie uprawnienie jest całkowicie niedopuszczalne, ponieważ to konsumenci powinni mieć decydujący wpływ na wybór konkretnego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. Kwalifikacje pełnomocnika i jego doświadczenie w branży związanej z dochodzeniem roszczeń może mieć bowiem bezpośrednie przełożenie na efekt finalny danej sprawy. Jego wybór nie jest więc obojętny dla interesów konsumentów. 

W ocenie Prezesa Urzędu, ww. postanowienie umowne przekroczyło dopuszczalne granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków swoich konsumentów. Kwestionowane postanowienie naruszało dobre obyczaje, gdyż na jego podstawie mogło dojść do nadużycia w stosunku do konsumentów posiadanej przez spółkę Votum S.A. uprzywilejowanej pozycji kontraktowej. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumentów na bazie kwestionowanej klauzuli oznaczało nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumentów. Sytuacja konsumentów prezentowałaby się zdecydowanie inaczej, gdyby kwestionowanego postanowienia nie było we wzorcu umowy.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez spółkę w ww. wzorcach umownych stanowiły niedozwolone postanowienia umowne, o którym mowa w art. 385§ 1 kc.

foto: pixabay/jarmoluk