202102.16
0

UOKiK: klauzule w umowach Santander Bank Polska są abuzywne

22 września 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał postanowienia wzorców umów stosowane przez Santander Bank Polska Spółkę Akcyjną (przed zmianą nazwy: Bank Zachodni WBK Spółka Akcyjna) z siedzibą w Warszawie za niedozwolone postanowienia umowne i zakazał ich wykorzystywania. Mowa o zapisach mówiących iż:

– Bank miał ustalać  wysokość obowiązujących kursów kupna i sprzedaży dewiz w oparciu o kurs średni tegoż Banku i publikować je w Tabeli kursów Banku; 

– kurs średni Banku (publikowany w Tabeli kursów Banku) miał być ustalany w następujący sposób: miał to być średni kurs walutowy dla poszczególnych walut na rynku międzybankowym, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży danej waluty, oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego; 

– kursy walutowe na rynku międzybankowym dla poszczególnych walut miały być prezentowane na stronie internetowej Reuters.

Postanowienia poddane analizie w niniejszej sprawie ujawniono w umowach o kredyt/ pożyczkę hipoteczną odnoszącą się do walut obcych. Zakłócenia działania instytucji finansowych biorących udział w procesie udzielania kredytów hipotecznych określono w uzasadnieniu decyzji  Prezesa UOKiK jako szczególnie dotkliwe dla konsumentów, gdyż dotyczyły one produktów skomplikowanych, wiążących się z istotnym i długotrwałym obciążeniem finansowym po stronie konsumentów. W niniejszym przypadku analizowane postanowienia występowały w produktach odnoszących się do walut obcych, a zatem takich, w których występowało ryzyko kursowe. Znaczący wzrost kursów walut spowodował, że spłata kredytów hipotecznych obciążonych ryzykiem walutowym, stała się poważnym obciążeniem dla domowych budżetów kredytobiorców i ich rodzin generując istotny społecznie problem.

Wracając do treści kwestionowanych zapisów umów oferowanych klientom przez Bank, kurs walutowy był opisany jako „średnia arytmetyczna z ofert kupna i ofert sprzedaży danej waluty, oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego”. Ponadto Bank w toku postępowania zaprezentował wzór niezbędny do wyliczenia tego kursu ([kurs kupna + kurs sprzedaży]/2), jednak postanowienie to, w ocenie Prezesa UOKiK jedynie pozornie precyzowało sposób ustalania kursu średniego Banku. Definicja „średniego kursu walutowego dla poszczególnych walut na rynku międzybankowym” nie znajduje bowiem żadnego odzwierciedlenia w przepisach prawa ani w żadnych innych obiektywnych i dostępnych źródłach informacji. Jednocześnie wyrażenie, którym posługiwał się Bank, o treści „profesjonalni uczestnicy rynku walutowego” nie zostało w żaden sposób wyjaśnione i pozostawia wątpliwości interpretacyjne.

Omawiane postanowienie zawierało w sobie zatem nieprecyzyjne i niejasne sformułowania. Wskaźnik – jakim jest „kurs średni Banku” – który stanowić miał podstawę ustalania kursów walut obcych, nie podlegał weryfikacji i wyznaczany miał być przez Bank w sposób dowolny w oparciu o niemożliwe do identyfikacji przez konsumentów kryteria. Co nie mniej istotne, zgodnie z kwestionowaną klauzulą „Kursy walutowe na rynku międzybankowym dla poszczególnych walut miały być prezentowane na stronie internetowej Reuters”. Jednocześnie nigdzie nie zostało sprecyzowane, w jaki sposób należało rozumieć sformułowanie „strona internetowa Reuters” (m.in. brak było jakiejkolwiek informacji na temat tego, która dokładnie strona internetowa stanowić miała źródło ustalania kursów walut w Banku i z jakiego konkretnie serwisu Bank miał korzystać).

Nie zostało zatem jasno określone, czy pod pojęciem „strona internetowa Reuters” rozumieć należało stronę internetową www.reuters.com czy jakąkolwiek inną stronę internetową powiązaną z agencją Reuters. Bank posługiwał się w tym wypadku niejednoznacznym i niezrozumiałym dla konsumentów wyrażeniem. Ponadto, jak wynikało z informacji przekazanych przez Santander Bank Polska S.A., Bank faktycznie ustalał kursy walut korzystając z systemów transakcyjnych dostępnych wyłącznie dla banków oraz innych instytucji będących „profesjonalnymi uczestnikami rynku”. Nie bazował natomiast w żaden sposób na publikacjach dostępnych na „stronie internetowej Reuters”, gdyż, jak wskazał sam Bank, dane tam przedstawione posiadały wyłącznie charakter informacyjny.  Rodziło to uzasadnione ryzyko, że kursy dewiz mogły być ustalane w arbitralny i nieprzewidywalny dla konsumentów sposób.

W ocenie Prezesa Urzędu, Bank ustalając kursy walut obcych, po których przeliczane były raty kapitałowo-odsetkowe kredytu, musiał opierać się na obiektywnych, dostępnych i możliwych do zweryfikowania przez konsumentów danych.

W związku z powyższym Prezes UOKiK podjął decyzję o uznaniu przytoczonych zapisów za niedozwolone postanowienia umowne.

foto: pixabay/geralt