202102.10
0

Getin Noble Bank S.A. ukarany przez UOKiK

23 października 2020 r.  po przeprowadzeniu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznał liczne postanowienia wzorca umowy stosowane przez Getin Noble Bank S.A. z siedzibą w Warszawie, odnoszące się do praw Banku jakie ten przyznawał sobie w kwestiach: zmiany zapisów umowy i regulaminów, zmiany wysokości opłat lub prowizji albo zasad ich stosowania i naliczania,  wprowadzenia opłat i/lub prowizji za czynności uprzednio nie ujęte w Tabeli, za niedozwolone postanowienia umowne i zakazał ich wykorzystywania.

W związku z tym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył na Getin Noble Bank S.A. z siedzibą w Warszawie środki usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień  według następujących zasad: poinformowania – w terminie nie później niż 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – wszystkich konsumentów, którzy od dnia 17 kwietnia 2016 r. zawarli umowy z Getin Noble Bank S.A. z siedzibą w Warszawie w oparciu o wzorce umów, zawierające postanowienia o których mowa we wspomnianej decyzji; – opublikowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji, na koszt Getin Noble Bank S.A. z siedzibą w Warszawie, na jego stronie internetowej, oświadczenia przytaczającego niniejszą decyzję Prezesa Urzędu.

Prezes Urzędu zważył, co następuje. Doszło do naruszenia interesu publicznego  ponieważ  Getin Noble Bank S.A. z siedzibą w Warszawie wykorzystywał wzorce umowy, a zatem ustalone z góry przed zawarciem umowy klauzule umowne, na których treść konsumenci nie mieli wpływu, a stosowane przez Bank niedozwolone postanowienia umowne zawarte w tych wzorcach mogły rażąco naruszyć interesy nieograniczonego kręgu konsumentów – każdego aktualnego i potencjalnego klienta. Zdaniem Prezesa UOKiK, analizowane wzorce umów odnoszące się do umów zawieranych na czas oznaczony o charakterze kredytowym powinny cechować się trwałością i niezmiennością, a ewentualne zmiany warunków umowy powinny mieć charakter wyraźnie uzasadniony, tj. być akceptowalne w świetle dobrych obyczajów. Natomiast możliwość wprowadzenia jakichkolwiek zmian powinna być szczegółowo regulowana w samym kontrakcie.

Postanowienia zawarte we wzorcach umownych, które były kwestionowane nie spełniały w ocenie Prezesa Urzędu cech gwarantujących im w wystarczający sposób trwałość oraz niezmienność, gdyż z jednej strony pozwalały na zmiany lub wprowadzanie również tych elementów umowy zawartej na czas oznaczony, które miały  charakter istotny, np. sposób spłaty limitu karty, koszty (chociażby do tej pory regulamin takiego warunku nie przewidywał), a z drugiej strony przesłanki wprowadzania zmian (w zakresie w jakim dotyczyłoby to elementów nieistotnych) były na tyle ogólne że Bank zachowywał w praktyce nieograniczoną możliwość zmiany sposobu wykonania umowy zawartej na czas oznaczony o charakterze kredytowym.

W analizowanym przypadku rażącym naruszeniem interesów konsumentów była przede wszystkim okoliczność, iż w sytuacji zawierania umowy na czas oznaczony, obie jej strony powinny wykonywać ją zgodnie z jej warunkami, w sposób – co do zasady – niezmienny przez okres na jaki umowa została zawarta. Podstawową przesłanką zawierania umów na czas oznaczony jest bowiem ich niezmienność. Zawieranie umów na czas określony pozwala przedsiębiorcy zweryfikować warunki tych umów w odniesieniu do realiów rynkowych ich zawierania i wprowadzić ewentualną zmianę przy następnych umowach. Również przepisy powszechnie obowiązujące (czy to kodeksu cywilnego, czy też przepisów związanych z działalnością Banku) nie przewidywały możliwości dowolnego kształtowania przez jedną ze stron warunków zawartych już umów na czas oznaczony po fakcie ich zawarcia. Tym samym, przedsiębiorca wykorzystywał uprzywilejowaną pozycję względem klientów wynikającą m.in. ze sposobu zawierania umowy (adhezję) oraz charakteru świadczonej usługi (np. konsumentom zależało na pieniądzach, które zamierzali pożyczyć od Banku).

W ocenie Prezesa UOKiK, takie ukształtowanie przewagi Banku w umowach zawieranych na czas oznaczony, w których dochodziło do zadłużania się klientów względem Banku, naruszało dobre obyczaje i w sposób rażący interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu zaistniało uzasadnione ryzyko, że w takim przypadku Bank mógł dysponować pełną dowolnością w zmienianiu brzmienia umów i naliczania nowych opłat, co mogło również powodować proponowanie konsumentom zmienionych usług, która nie spełniały ich oczekiwań (np. Ze względu na wygodę w stosowaniu, bezpieczeństwo lub koszty), w miejsce wcześniej uzgodnionych i stosowanych rozwiązań. Takie działanie w ramach kontraktu umownego (zawartego w szczególności na czas oznaczony, przy których dochodzi do zadłużenia się klienta Banku) naruszało dobre obyczaje w relacjach z konsumentami.

W przypadku zapisów dotyczących zmian cen usług świadczonych na rzecz swoich klientów, Bank użył sformułowań niejednoznacznych, których prawidłowe definiowanie uzależnione było całkowicie od niego. Konsumenci, na podstawie analizy wzorców umów przedłożonych im w momencie zawierania umowy, nie byli w stanie stwierdzić jakie koszty ponosili by w związku wykonywaniem umowy, ani też w jakim stopniu byłyby one uzależnione od swobodnej woli Banku. Rażącym naruszeniem interesów konsumentów było w tym przypadku – podobnie jak to miało miejsce przy wcześniejszych postanowieniach analizowanych w omawianej Decyzji – pełne uzależnienie sytuacji prawnej i ekonomicznej konsumentów od woli silniejszej strony umowy – w tym wypadku banku Getin Noble Bank S.A., który posiadał realną możliwość zmiany warunków wykonywania kontraktu.

foto: pixabay/jarmoluk